مقام بيان اقتضا وامكان واحتمال است ، لذا حمل بر كراهت كرده‌اند ، ونيز براي اين كه از گزند احتمالي در أمان باشند دانشمندان ، براي دانستن جاى ماه به قواعدى دست يازيده كه يكى از آن‌ها در قالب شعر چنين است : هرچه از ماه شد مثنّى كن * پنج ديگر فزاى بر سر آن پس به هر پنج از آن ز خانهء شمس * گير برجى وجاى مه مىدان يعنى ، هر چند روزى كه از ماه قمري سپرى شد دو برابر كن وسپس عدد 5 بر آن بيفزا وحاصل را بر پنج ( 5 ) تقسيم كن واگر باقي مانده آيد يك عدد نيز بر خارج قسمت اضافه كن ، وبه شمارهء خارج قسمت از برجى كه خورشيد در آن قرار گرفته شماره كن تا به جاى ماه دست يازى ؛ مثلا اگر خورشيد در برج پنجم ( أسد - مرداد ) وروز 14 ماه قمري باشد چنين داريم : در نتيجة از برج أسد ( جاى خورشيد ) بايد هفت برج به جلو برويم تا به برج دلو - بهمن برسيم پس قمر در برج دلو است . روش‌هاى ديگر نيز وجود دارد . « 1 » در فرض بالا ، اگر 7 روز از ماه قمري گذشته باشد ، چنين داريم :

--> ( 1 ) - ر . ك : حسن حسن‌زاده آملي ، دروس هيئت ، ج 1 ، ص 451 .